Toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta quyết tâm phấn đấu thực hiện thành công Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh!
Liên kết website
BẢN ĐỒ HÀNH CHÍNH Thống kê truy cập
Đang truy cập25
Tổng số lượt xem 806266
Thực trạng công tác kháng nghị, kiến nghị và quyền yêu cầu của Viện kiểm sát hai cấp trong thực hiện chức năng thực hành quyền công tố, kiểm sát việc giải quyết các vụ án hình sự, nguyên nhân và giải pháp
Đăng lúc 29-11-2019 01:20:37

Kháng nghị, kiến nghị, quyền yêu cầu là quyền năng pháp lý của Viện kiểm sát được quy định trong Hiến pháp, Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân. Thực hiện tốt nhiệm vụ này nhằm phát hiện những vi phạm trong hoạt động tư pháp, yêu cầu cơ quan vi phạm khắc phục bảo đảm cho hoạt động tư pháp được thực hiện nghiêm minh, công bằng, dân chủ và khách quan, bảo vệ quyền con người, các quyền và lợi ích chính đáng của Nhà nước, của các tổ chức và công dân đã được Hiến pháp và pháp luật ghi nhận; ngoài ra góp phần quan trọng trong việc khẳng định và nâng cao vị thế của Ngành Kiểm sát nhân dân trong hệ thống các cơ quan tư pháp, bài viết này xin đưa ra thực trạng việc thực hiện quyền kháng nghị, kiến nghị, và quyền yêu cầu của Viện kiểm sát hai cấp trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ, qua đó đề ra các giải pháp nhằm thực hiện tốt hơn quyền kháng nghị, kiến nghị của Viện kiểm sát trong thời gian tới.


Thực trạng thực hiện quyền kháng nghị, kiến nghị, quyền yêu cầu của Viện kiểm sát trong 03 năm qua (năm 2017-2019): Trong quá trình kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố, VKSND hai cấp đã chủ động đề ra nhiều biện pháp để nâng cao chất lượng hiệu quả công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố; thực hiện tốt chủ trương chống oan sai và chống bỏ lọt tội phạm, đảm bảo mọi hành vi phạm tội đều được khởi tố, điều tra xử lý kịp thời. Đã kiểm sát 4.796 tin tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố, thông qua công tác kiểm sát, Viện kiểm sát hai cấp đã ban hành 3.476 yêu cầu xác minh, giải quyết tố giác, tin báo và 52 kiến nghị (trong đó: 48 kiến nghị đối với CQĐT, 04 kiến nghị đối với Đồn biên phòng, Kiểm lâm, Công an xã) yêu cầu khắc phục các vi phạm chủ yếu như: Chậm tiếp nhận tố giác, tin báo tội phạm; không lập biên bản tiếp nhận tố giác, tin báo, không lập hồ sơ; phân loại tố giác, tin báo chưa chính xác; chưa tiến hành các biện pháp xác minh theo quy định; thu thập chứng cứ chưa đầy đủ; thông báo không đầy đủ kết quả giải quyết tố giác, tin báo cho Viện kiểm sát cùng cấp; ra thông báo kết quả giải quyết tin báo trước khi có ý kiến của VKS; một số trường hợp không phân công Phó thủ trưởng CQĐT, Điều tra viên giải quyết tin báo; để quá thời hạn giải quyết tin báo; quan hệ phối  hợp thông tin, báo cáo giữa Công an xã, thị trấn với CQĐT Công an huyện chưa kịp thời; chậm chuyển quyết định khởi tố vụ án hình sự, hồ sơ giải quyết tin báo, quyết định xử lý vật chứng cho VKS; chậm ra quyết định trưng cầu giám định tỷ lệ thương tật đối với bị hại; định kỳ hàng tháng chưa thông báo bằng văn bản tình hình tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố cho VKS; không chấp hành đầy đủ chế độ thống kê, báo cáo, sổ sách; một số đơn vị chưa mở hòm thư tố giác, tin báo tội phạm; mời người phiên dịch không đủ điều kiện theo quy định; không xác minh nhân thân đối tượng trước khi ra quyết định xử lý hành chính; không gửi kết quả xác minh, giải quyết tố giác, tin báo cho VKS…

Kết quả: Đối với các yêu cầu xác minh được Kiểm sát viên đề ra cơ bản sát với nội dung, tính chất vụ việc, đều được Điều tra viên chấp nhận và tiến hành các hoạt động xác minh theo yêu cầu của Viện kiểm sát; với nhiều tin báo phức tạp, dư luận xã hội quan tâm Kiểm sát viên không chỉ đề ra yêu cầu xác minh một lần mà bám sát vào hoạt động, tiến độ giải quyết của Cơ quan điều tra để yêu cầu xác minh nhiều lần nhằm đảm bảo đầy đủ căn cứ trước khi ra quyết định khởi tố, không khởi tố vụ án hình sự. Để có cơ sở làm căn cứ kiến nghị lãnh đạo VKSND tỉnh đã chỉ đạo VKSND hai cấp mở sổ theo dõi tổng hợp vi phạm của Cơ quan điều tra và các cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra, lập biên bản trong quá trình kiểm sát đối với việc giải quyết tố giác, tin báo tội phạm làm căn cứ kiến nghị, do vậy đối với các kiến nghị trong giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố của VKSND hai cấp tỉnh Sơn La đều được các cơ quan chấp nhận, khắc phục sửa chữa.

Viện kiểm sát tỉnh Sơn La phối hợp với Công an tỉnh đề ra các giải pháp thực hiện có hiệu quả công tác giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

Trong công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra các vụ án hình sự, VKSND hai cấp đã thực hiện nhiều biện pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra các vụ án hình sự. Lãnh đạo VKSND tỉnh chỉ đạo VKSND hai cấp thực hiện đúng và đầy đủ về chức năng, nhiệm vụ của Ngành; chỉ đạo tổ chức thực hiện tốt Chỉ thị số 06/CT-VKSTC ngày 06/12/2013 của Viện trưởng VKSND tối cao về “tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm”, do đó các vụ án hình sự đã được Kiểm sát viên kiểm sát chặt chẽ ngay từ khi khởi tố, tiến độ, kết quả điều tra. Viện kiểm sát hai cấp thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra 4.623 vụ/6.444 bị can, trong đó Cơ quan điều tra kết thúc điều tra đề nghị truy tố 4.421 vụ/6.162 bị can.

 Nhận thức đúng vị trí, tầm quan trọng của việc đề ra yều cầu điều tra, trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự, Viện kiểm sát hai cấp đã quan tâm, coi trọng hơn việc đề ra các yêu cầu điều tra, trong giai đoạn điều tra. Nội dung, chất lượng và hiệu quả của các yêu cầu điều tra cũng ngày càng được nâng lên, Các kiểm sát viên đã nắm chắc tiến trình điều tra vụ án, nắm rõ nội dung các tài liệu chứng cứ trong hồ sơ mà Điều tra viên đã thu thập, kịp thời nghiên cứu, phân tích, đánh giá, tổng hợp, phát hiện những vẫn đề còn thiếu trong vụ án kịp thời trao đổi, đề ra yêu điều tra để bổ sung. Do đó chất lượng hồ sơ ngày càng chuyển biến tích cực và đạt kết quả tốt, 95% các vụ án được đề ra yêu cầu điều tra, trong đó bằng bản yêu cầu điều tra chiếm khoảng (70 - 75)%; 100% các vụ án do cấp tỉnh thụ lý đều được các Kiểm sát viên lập phiếu yêu cầu điều tra, nhiều vụ án được đề ra yêu cầu điều tra nhiều lần. Nội dung các bản yêu cầu điều tra đều bám sát với nội dung cần thiết để làm sáng tỏ vụ án, phản ánh đúng thực trạng những mâu thuẫn, vướng mắc, các tình tiết, yếu tố liên quan làm căn cứ buộc tội, gỡ tội, tăng nặng, giảm nhẹ; các yêu cầu điều tra của Kiểm sát viên đều được Điều tra viên chấp nhận và thực hiện đầy đủ. Do đó, đã hạn chế được việc trả hồ sơ để điều tra bổ sung hoặc kéo dài thời gian điều tra vụ án. Đối với các kiến nghị trong hoạt động điều tra vụ án được VKSND hai cấp đặc biệt quan tâm, trú trọng trong việc tổng hợp các vi phạm trong hoạt động điều tra của Cơ quan điều tra. Trong 3 năm, đã ban hành 4.258 bản yêu cầu điều tra; 86 kiến nghị khắc phục vi phạm, trong đó: 44 kiến nghị đối với CQĐT khắc phục vi phạm trong việc: thu giữ đồ vật tài liệu không lập biên bản; thiếu tài liệu đề nghị xét phê chuẩn lệnh bắt người trong trường hợp khẩn cấp; biên bản bắt người phạm tội quả tang không phản ánh đúng hành vi của người bị bắt, không có dấu của chính quyền địa phương; bản kết luận điều tra không đề cập đến việc xử lý vật chứng; chậm chuyển hồ sơ tài liệu, các quyết định tố tụng cho VKS xét phê chuẩn; chậm chuyển tài liệu điều tra cho VKS để kiểm sát theo khoản 5 Điều 88 BLTTHS; không thông báo cho chính quyền nơi cư trú và gia đình của người bị bắt; chậm chuyển hồ sơ vụ án lên cấp tỉnh để điều tra theo thẩm quyền; tiến hành khám chỗ ở, chỗ làm việc không đúng thành phần tham gia; việc sử dụng một số biểu mẫu, giấy tờ, sổ sách chưa đúng quy định; chưa xác định tư cách người tham gia tố tụng; biên bản hỏi cung bị can không có chữ ký của bị can vào từng trang của biên bản; thu giữ niêm phong điện thoại nhưng không kiểm tra dữ liệu trong điện thoại; không tiến hành xác minh nguồn gốc chủ sở hữu tài sản đối với phương tiện gây tai nạn giao thông; Kết luận điều tra không ghi rõ điểm khoản, điều luật đề nghị truy tố; lấy lời khai người bị tạm giữ dưới 18 tuổi không có sự tham gia của người bào chữa… nhằm đảm bảo hoạt động điều tra tuân thủ đúng quy định của Bộ luật tố tụng hình sự. Ban hành 42 kiến nghị đối với cơ quan, tổ chức hữu quan trong công tác phòng ngừa vi phạm pháp luật như: đề nghị Chủ tịch UBND cấp huyện, xã chỉ đạo áp dụng các biện pháp tăng cường quản lý hộ khẩu, hộ tịch, tích cực tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật nhằm nâng cao ý thức của quần chúng nhân dân trong việc bảo vệ trẻ em, chủ động trình báo, tố giác tội phạm, phòng chống các loại tội phạm… Đối với một số kiến nghị của VKSND cấp huyện có tính chất nhạy cảm, phức tạp, liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành trước khi ban hành đều được chuyến đến các phòng nghiệp vụ nghiên cứu nhằm đảm bảo tính có căn cứ, tính khả thi. Trong 03 năm qua các yêu cầu, kiến nghị của VKSND hai cấp ban hành đều được Cơ quan điều tra và các cơ quan hữu quan có liên quan tiếp thu, khắc phục những thiếu sót, vi phạm, góp phần đảm bảo việc điều tra được đầy đủ, toàn diện, không có trường hợp nào phải đình chỉ điều tra về hành vi không phạm tội, hạn chế thấp nhất việc trả hồ sơ để điều tra bổ sung, tạo vị trí là cơ quan trung tâm của các cơ quan tiến hành tố tụng, thực hiện tốt chức năng thực hành quyền công tố trong điều tra và giám sát việc thực hiện.

Công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động trong giai đoạn truy tố: Viện kiểm sát thụ lý 4.238 vụ/6008 bị can, trong đó đã truy tố 4.198 vụ/5.945 bị can. Qua công tác kiểm sát ban hành 63 kiến nghị, gồm: 11 kiến nghị đối với CQCSĐT khắc phục một số vi phạm: không chụp ảnh niêm phong, bảo quản vật chứng theo quy định; lập danh chỉ bản, ra quyết định trưng cầu giám định không kịp thời; chậm gửi công văn đề nghị VKS phê chuẩn lệnh bắt khẩn cấp, gửi thông báo kết quả bắt bị can để tạm giam cho VKS…; ban hành 52 kiến nghị đối với chính quyền địa phương và các cơ quan, tổ chức hữu quan (như: đề nghị Chủ tịch UBND cấp huyện, cấp xã chỉ đạo áp dụng các biện pháp tăng cường quản lý hộ khẩu, hộ tịch, tích cực tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật nhằm nâng cao ý thức của quần chúng nhân dân trong việc bảo vệ trẻ em, chủ động trình báo, tố giác tội phạm, phòng chống các loại tội phạm…

Trong 03 năm thực hiện Luật tổ chức Viện kiểm sát, Viện kiểm sát hai cấp thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử hình sự sơ thẩm 4.342 vụ/6.180 bị cáo, trong công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử các vụ án hình sự các đơn vị trực thuộc VKSND tỉnh đã phối hợp tốt với Tòa án tổ chức 373 phiên tòa rút kinh nghiệm, xét xử lưu động trên 200 vụ án ở một số địa bàn phức tạp giúp cho Kiểm sát viên nâng cao trình độ, kỹ năng tham gia phiên tòa, phát huy vị thế, vai trò của Viện kiểm sát trong tố tụng hình sự đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ cải cách tư pháp trong tình hình mới. Chủ động nâng cao chất lượng tranh trụng của Kiểm sát viên góp phần đảm bảo việc xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Kiểm sát chặt trong việc thụ lý của Tòa án, thời hạn xét xử, hoạt động của Hội đồng xét xử, việc ban hành bản án. Tăng cường các biện pháp kiểm sát chặt chẽ, toàn diện hoạt động xét xử, các bản án, quyết định của Tòa án, kịp thời phát hiện vi phạm và kiên quyết kiến nghị, kháng nghị yêu cầu khắc phục. Thông qua công tác này VKSND hai cấp đã ban hành 47 kiến nghị, trong đó có 26 kiến nghị ngang cấp, nội dung kiến nghị chủ yếu trong việc khắc phục thiếu sót trong hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân cấp huyện (việc áp dụng pháp luật, thời hạn hoãn phiên tòa, mức hình phạt chưa phù hợp với tính chất mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi, chậm chuyển bản án, nội dung bản án không đầy đủ, sai sót trong việc ban hành thông báo sửa chữa bản án phúc thẩm...), kết quả 100% các kiến nghị đều được chấp nhận, khắc phục; ban hành 29 kháng nghị phúc thẩm, trong đó có 21 kháng nghị cùng cấp, tập trung vào một số nội dung như tăng, giảm hình phạt cho phù hợp với tội danh bị cáo gây ra. Kết quả được Tòa án nhân dân tỉnh chấp nhận 25 kháng nghị đạt tỷ lệ 86%.

2. Một số tồn tại, hạn chế

Trong những năm qua, Ngành kiểm sát Sơn La đã thực hiện có hiệu quả quyền kháng nghị, kiến nghị và quyền yêu cầu trong công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát việc giải quyết các vụ án hình sự; các cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng và các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác về cơ bản đã thực hiện nghiêm chỉnh các kiến nghị và yêu cầu của Viện kiểm sát, tỷ lệ kháng nghị của Viện kiểm sát được chấp nhận đạt tỷ lệ cao. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn một tồn tại và hạn chế sau:

- Một số Kiểm sát viên đã đề ra yêu cầu điều tra, xác minh nhưng việc kiểm tra đôn đốc việc thực hiện của Điều tra viên chưa được thực hiện thường xuyên, chưa được đầy đủ. Chất lượng một số yêu cầu xác minh, yêu cầu điều tra còn chưa cao và chưa kịp thời, chưa định hướng tốt cho hoạt động điều tra. Một số Kiểm sát viên được phân công chưa chủ động trao đổi với Điều tra viên, nắm chắc tiến độ giải quyết án, còn thụ động phụ thuộc vào Cơ quan điều tra nên ảnh hưởng đến quá trình điều tra, chất lượng giải quyết vụ án.

- Số lượng án giải quyết tương đối lớn nhưng việc phát hiện, tổng hợp các vi phạm thiếu sót của Cơ quan điều tra, Tòa án trong công thực hành quyền công tố kiểm sát việc thụ lý, giải quyết tố giác tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố; kiểm sát điều tra; kiểm sát xét xử để ban hành kiến nghị, kháng nghị và yêu cầu cùng cấp có lúc còn chưa kịp thời.

- Các kiến nghị của Viện kiểm sát ban hành hầu hết đều có căn cứ nhưng sau khi nhận được kiến nghị, Viện kiểm sát phải nhiều lần đôn đốc các đơn vị, cá nhân được kiến nghị mới có văn bản trả lời.

- Việc đôn đốc, kiểm tra thực hiện kiến nghị đối với Cơ quan điều tra, Tòa án còn chậm, dẫn đến có vi phạm đã được kiến nghị nhưng việc khắc phục không kịp thời và triệt để.

 3. Nguyên nhân của tồn tại, hạn chế

- Nguyên nhân khách quan: Hiện nay lực lượng Kiểm sát viên, Kiểm tra viên, chuyên viên từng bước được trẻ hóa nên kinh nghiệm trong công tác kiểm sát chưa nhiều; ngoài công tác chuyên môn còn phải kiêm nhiệm nhiều công việc khác nên kỹ năng phát hiện, tổng hợp vi phạm còn hạn chế. Việc tổng hợp ban hành kiến nghị, kháng nghị chủ yếu do lãnh đạo đơn vị hoặc Kiểm sát viên có kinh nghiệm phát hiện, tổng hợp, đề xuất. Một số quy định của pháp luật chưa đầy đủ, chưa có sự thống nhất.

- Nguyên nhân chủ quan: Việc chủ động trong nghiên cứu, học tập của một số Kiểm sát viên, Kiểm tra viên, Chuyên viên còn hạn chế. Có nơi, có thời điểm tinh thần trách nhiệm chưa cao, chưa chủ động trong công việc được phân công dẫn đến không phát hiện vi phạm để đề xuất lãnh đạo đơn vị ban hành kiến nghị, kháng nghị. Mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan tố tụng đôi khi còn nể nang, các lỗi nhỏ được nhắc nhở, yêu cầu khắc phục ngay nên phần nào cũng ảnh hưởng đến số lượng, chất lượng ban hành quyền kháng nghị, kiến nghị, yêu cầu.

4. Những giải pháp, kiến nghị thực hiện hiệu quả quyền kháng nghị, quyền kiến nghị và quyền yêu cầu trong công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát việc giải quyết các vụ án hình sự

Để khắc phục những thiếu sót, tồn tại và thực hiện có hiệu quả quyền kiến nghị, kháng nghị và quyền yêu cầu trong công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát việc giải quyết các vụ án hình sự trong thời gian tới, Viện kiểm sát tỉnh đề ra một số giải pháp nhằm thực hiện tốt quyền kháng nghị, kiến nghị và quyền yêu cầu của Viện kiểm sát như sau:

Tiếp tục quán triệt và thực hiện tốt các quy định của pháp luật về quyền kháng nghị, kiến nghị, yêu cầu của Viện kiểm sát, trong đó có: Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014; Chỉ thị số 08/CT-VKSTC ngày 06/4/2016 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao về “Tiếp tục tăng cường công tác kháng nghị án hình sự”; Chỉ thị số 04/CT-VKSTC ngày 22/3/2018 ; Về tăng cường các biện pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính, vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động và những việc khác theo quy định của pháp luật; Chỉ thị số 07/CT-VKSTC ngày 23/11/2017 về nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát thi hành án dân sự.

Tăng cường hơn nữa công tác chỉ đạo điều hành, tổ chức thực hiện có hiệu quả việc phát hiện, tổng hợp vi phạm để ban hành kiến nghị, kháng nghị.

Theo dõi chặt chẽ về thời hạn và kết quả trả lời của cơ quan bị kháng nghị, kiến nghị; việc trả lời bị kéo dài hoặc không trả lời của cơ quan bị kháng nghị, kiến nghị thì tùy từng trường hợp lãnh đạo Viện áp dụng linh hoạt các biện pháp như trao đổi trực tiếp đối với người có thẩm quyền trả lời kháng nghị, kiến nghị; công văn gửi cơ quan bị kháng nghị, kiến nghị yêu cầu trả lời; báo cáo đến cấp có thẩm quyền là cơ quan chủ quản cơ quan bị kháng nghị, kiến nghị; đề nghị cấp trên trực tiếp hỗ trợ .. việc trả lời cho Viện kiểm sát của cơ quan bị kháng nghị là bắt buộc theo luật định (đồng ý hay không đồng ý vẫn phải trả lời).

Tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan tố tụng; mối quan hệ giữa VKSND cấp huyện, thành phố với VKSND cấp tỉnh thực hiện tốt công tác kiểm sát các bản án, quyết định, kịp thời phát hiện vi phạm để thực hiện kháng nghị, hạn chế việc phải rút kháng nghị hoặc không được chấp nhận.

Tăng cường tổ chức đào tạo, tập huấn nâng cao kỹ năng ban hành kháng nghị, kiến nghị và yêu cầu cho Kiểm sát viên. Thường xuyên, kịp thời cập nhật, triển khai thực hiện các văn bản quy định mới về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát trong thực hiện quyền kiến nghị, kháng nghị và quyền yêu cầu. Tổ chức học tập, nghiên cứu thực hiện có hiệu quả tại các VKSND cấp huyện, các phòng trực thuộc VKSND tỉnh coi đây là một biện pháp tự học, tự đào tạo nâng cao trình độ, năng lực và kinh nghiệm cho cán bộ, Kiểm sát viên.

Mỗi cán bộ, Kiểm sát viên tự ý thức trách nhiệm với nhiệm vụ được giao, tự nghiên cứu, học tập, đặc biệt là các quy định mới của Bộ luật hình sự và Bộ Luật tố tụng hình sự năm 2015, để nâng cao kỹ năng kiểm sát và trình độ nghiệp vụ và bản lĩnh nghề nghiệp để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ công tác trong tình hình mới./.

                                       Bài, ảnh: Vũ Thị Tố Nga

                                                                       Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Sơn La

Các nội dung liên quan

Các bài mới đăng