Cán bộ và công tác cán bộ có vai trò rất quan trọng sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc" "Muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém". Đảng ta đã nhiều lần khẳng định: “Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và chế độ, là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng. Phải thường xuyên chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ, đổi mới công tác cán bộ gắn với đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng". Trải qua các giai đoạn lịch sử cách mạng Việt Nam, công tác cán bộ luôn được Đảng, Nhà nước quan tâm và chăm lo, xây dựng. Ngành Kiểm sát nhân dân trải qua hơn 61 năm xây dựng trưởng thành đã luôn thấm nhuần quan điểm của Đảng, tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên đủ đức, đủ tài hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó.

Ngày 26/7/1960, ngành Kiểm sát được thành lập. Dưới sự lãnh đạo của  Đảng Cộng sản Việt Nam, trong suốt 61 năm xây dựng và trưởng thành, ngành Kiểm sát đã từng bước củng cố, xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm sát, thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, góp phần bảo vệ pháp luật và pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa và quyền làm chủ của nhân dân, bảo vệ tài sản của nhà nước, của tập thể, bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản, tự do, danh dự, nhân phẩm của công dân, giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, đóng góp tích cực vào công cuộc đổi mới, phát triển đất nước.

 Chính vì vậy, công tác đào tạo cán bộ ngành Kiểm sát trong những năm qua đã được lãnh đạo các cấp kiểm sát quan tâm triển khai, tuy nhiên bên cạnh những thuận lợi, hiệu quả mang lại thì công tác này vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn, gây ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên. Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới tác giả thông qua giải pháp về nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đào tạo cán bộ ngành Kiểm sát, trong đó tập trung vào đối tượng chuyên viên, kiểm tra viên giúp việc cho Kiểm sát viên tại Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện.

Trong những năm qua, công tác Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ là nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt của Viện kiểm sát nhân (VKSND) nói chung và hai cấp ngành Kiểm sát tỉnh Sơn La nói riêng. Đây là yêu cầu khách quan trong xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, bởi chất lượng cán bộ là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả công tác. Thấm nhuần tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong công tác cán bộ “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc” “Muốn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”, quán triệt thực hiện các Nghị quyết của Đảng, Nhà nước và trước những yêu cầu xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa, chiến lược cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế, ngành Kiểm sát nhân dân đã đổi mới toàn diện, sâu sắc trên tất cả các lĩnh vực công tác, trong đó trọng tâm là công tác cán bộ nhằm tổ chức thực hiện tốt hai chức năng: Thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp.

Năm 2021 VKSND huyện Quỳnh Nhai tiếp tục thực hiện khâu đột phá trong “công tác cán bộ”, tập trung nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng, chính vì vậy, để đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước đã giao cho Ngành kiểm sát nhân dân trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân… thì yếu tố đầu tiên mang tính tất yếu đó là phải xây dựng được một đội ngũ cán bộ “Vững về chính trị, giỏi về nghiệp vụ, tinh thông về pháp luật, công tâm và bản lĩnh, kỷ cương và trách nhiệm” mà Kế hoạch số 70/KH-VKSTC ngày 10/6/2021 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Chỉ thị số 07/CT-VKSTC ngày 23/9/2020 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao về Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức của Viện kiểm sát nhân dân giai đoạn 2020-2025 và những năm tiếp theo đã đề ra. Thực hiện chỉ thị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao năm 2021, và Kế hoạch công tác của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Sơn La năm 2021, Viện kiểm sát nhân dân huyện Quỳnh Nhai đã xây dựng chương trình công tác năm trong đó chú trọng thực hiện khâu đột phá năm về công tác Đào tạo tại chỗ đối với cán bộ, kiểm sát viên trong đơn vị, nhất là đối với Kiểm tra viên (KTV), Chuyên viên (CV) làm công tác nghiệp vụ giúp việc cho Kiểm sát viên (KSV). Vì vậy, xin đề xuất một số sáng kiến, giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đào tạo tại chỗ đối với cán bộ làm nghiệp vụ giúp việc cho Kiểm sát viên tại bộ phận hình sự Viện kiểm sát nhân dân huyện Quỳnh Nhai.

Một số đặc điểm, tình hình đội ngũ cán bộ, công chức tại Viện kiểm sát nhân dân huyện Quỳnh Nhai.

Ngày 26/7/1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã công bố Sắc lệnh số: 20/L-CTN để thành lập Ngành kiểm sát nhân dân, cùng với đó là Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 1960; Pháp lệnh quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, nguyên tắc tổ chức hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân nói chung. Tiếp đó, Viện kiểm sát nhân dân huyện Quỳnh Nhai nói riêng cũng được thành lập.

Cho đến nay Viện kiểm sát nhân dân huyện Quỳnh Nhai là đơn vị trực thuộc Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Sơn La, thực hiện chức năng là Thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp trên địa bàn huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La. Năm 2021, chỉ tiêu phân bổ cán bộ được giao của đơn vị là 12 cán bộ, người lao động, hiện nay đơn vị có 04 Kiểm sát viên (trong đó có 02 Lãnh đạo); 02 Kiểm tra viên và 02 Chuyên viên làm công tác nghiệp vụ; 08/08 đồng chí có trình độ cử nhân luật, 01 đồng chí có trình độ Cao cấp lý luận chính trị, 01 đồng chí có trình độ trung cấp lý luận chính trị; 05 đồng chí là Đảng viên.

Đơn vị Viện kiểm sát nhân dân huyện Quỳnh Nhai được tổ chức thành 03 bộ phận bao gồm: (1) Bộ phận hình sự, gồm các khâu công tác: Công tác kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố; Công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, truy tố, xét xử các vụ án hình sự; Công tác kiểm sát tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự; (2) Bộ phận dân sự, gồm các khâu công tác: Công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ việc dân sự, hôn nhân gia đình, các vụ án hành chính, vụ việc kinh doanh thương mại, lao động và những việc khác theo quy định của pháp luật; Công tác kiểm sát thi hành án dân sự, thi hành án hành chính; (3) Bộ phận Văn phòng, gồm: Kế toán, văn thư, lái xe, bảo vệ. Trong năm qua, đơn vị có nhiều biến động về lãnh đạo quản lý và cán bộ làm nghiệp vụ (Trong tháng 7 đơn vị: Chia tay đồng chí Viện trưởng và đón đồng chí Phó viện trưởng phụ trách; đi học: 01 đồng chí; 01 đồng chí hết thời hạn biệt phái và chở về Viện kiểm sát nhân dân tỉnh) nên việc bố trí, sắp xếp cán bộ, Kiểm sát viên đảm nhận các khâu công tác nghiệp vụ gặp rất nhiều khó khăn. Viện kiểm sát nhân dân huyện Quỳnh Nhai xác định với số lượng cán bộ thực tế như hiện nay sẽ gặp rất nhiều khó khăn nên đơn vị phải tăng cường công tác tự đào tạo, nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ đáp ứng được với yêu cầu nhiệm vụ công tác. Thời gian qua, bằng sự quan tâm của lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân tỉnh cùng sự nỗ lực phấn đấu vượt qua khó khăn của tập thể đơn vị đã hoàn thành tốt các chỉ tiêu, nhiệm vụ của ngành trong năm.

Trong những năm gần đây được sự quan tâm của Ngành kiểm sát, của các cấp ủy Đảng, của địa phương điều kiện làm việc, phương tiện phục vụ cho công tác của đơn vị được đảm bảo, hiện nay cùng với cả nước, đơn vị đang đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác nghiệp vụ. Từ đó chất lượng công tác chuyên môn ngày càng được nâng cao rõ rệt, không có vụ án nào Viện kiểm sát truy tố Tòa án tuyên không phạm tội, không có án bị hủy, sửa vì lý do chủ quan…Bên cạnh đó công tác lãnh, chỉ đạo và công tác xây dựng, bồi dưỡng cán bộ tại đơn vị được quan tâm và đổi mới, góp phần đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của ngành và tiến trình cải cách tư pháp.

Tập thể Lãnh đạo, cán bộ, công chức Viện KSND huyện Quỳnh Nhai

Sự cần thiết của công tác đào tạo tại chỗ đối với cán bộ, công chức giúp việc cho kiểm sát viên trong khâu công tác kiểm sát án hình sự.

Trong bộ máy nhà nước ta, VKSND có vị trí, vai trò rất quan trọng. Theo quy định của Hiến pháp và pháp luật, VKSND là cơ quan thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tư pháp, góp phần bảo đảm cho pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất. Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về đẩy mạnh cải cách tư pháp, VKSND huyện đã nỗ lực phấn đấu, tập trung đổi mới sâu rộng về công tác sắp xếp, bố trí cán bộ và phương pháp hoạt động để nâng cao hiệu quả công tác, nhằm thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của ngành kiểm sát nhân dân trên tất cả các lĩnh vực, góp phần vào công cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ Đảng, Nhà nước, chế độ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức và công dân.

Hiện nay cán bộ, công chức giúp việc cho Kiểm sát viên tại bộ phận hình sự Viện kiểm sát huyện bao gồm 01 Kiểm tra viên và 02 Chuyên viên, trong đó KTV là chức danh tư pháp được bổ nhiệm theo quy định của Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân sau khi đã trải qua lớp Đào tạo nghiệp vụ kiểm sát và có nhiệm vụ quyền hạn được quy định trong Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 (Điều 43). Dù số lượng cán bộ giúp việc hạn chế nhưng đây là lực lượng cán bộ, công chức rất quan trọng, trực tiếp tham gia giúp các Kiểm sát viên trong công tác kiểm sát điều tra, truy tố, chuẩn bị xét xử các vụ án hình sự, và cũng chính từ những Kiểm tra viên, Chuyên viên này sẽ là nguồn cán bộ kế cận để tiếp tục rèn luyện, phấn đấu trở thành những Kiểm sát viên tương lai. Vì vậy, vấn đề đặt ra là cần phải có phương pháp, cách thức phù hợp để phát huy được những tố chất, sở trường (Kiến thức chuyên môn, khả năng tư duy, khả năng lập luận…) của từng người từ đó nâng cao bản lĩnh chính trị, năng lực chuyên môn, góp phần tạo ra được một thế hệ cán bộ trẻ giàu nhiệt huyết, năng động, dám nghĩ, dám làm, không ngại khó khăn, sẵn sàng nhận nhiệm vụ và hoàn thành các nhiệm vụ với kết quả cao nhất.

Các năm trước đây, việc áp dụng hình thức nào để đào tạo đối với các cán bộ trẻ cho hiệu quả và phù hợp là vấn đề trăn trở của tập thể Lãnh đạo Viện trong nhiều năm liền. Mặc dù công tác đào tạo, bồi dưỡng (ĐTBD) cán bộ, công chức (CBCC) từ trước tới nay vẫn luôn được Ngành kiểm sát quan tâm, chăm lo và không ngừng đổi mới. Hàng năm, Ngành kiểm sát mở rất nhiều lớp ĐTBD tại Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội và trên hệ thống truyền hình trực tuyến đến Viện kiểm sát các cấp với nhiều chương trình; số lượng CBCC tham gia đông đảo chiếm tỷ lệ lớn trong đội ngũ CBCC, tuy nhiên, chất lượng đào tạo cán bộ vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của nhiệm vụ công tác. Hiện nay bên cạnh công tác đào tạo của Ngành theo kế hoạch thì có một hình thức ĐTBD đơn giản, dễ thực hiện, ít tốn kém, có thể được thực hiện tại tất cả các cấp kiểm sát – đó là “đào tạo tại chỗ”, phương pháp này đang được triển khai thực hiện tại VKSND huyện Quỳnh Nhai, bước đầu mang lại hiệu quả rất tích cực.

Đào tạo tại chỗ có thể hiểu là việc đào tạo liên tục theo kế hoạch và có hệ thống cho CBCC công tác ở các phòng, ban, bộ phận tại chính đơn vị nơi người đó công tác, được thực hiện bởi lãnh đạo và CBCC có kinh nghiệm, có năng lực về kiến thức, có bản lĩnh nghề nghiệp tại chính phòng, ban, bộ phận đó. Năm 2021 tại đơn vị Viện kiểm sát nhân dân huyện Quỳnh Nhai có 04 cán bộ, công chức được lãnh đạo đơn vị phân công giúp việc cho 02 Kiểm sát viên tại bộ phận hình sự trong đó có 02 Kiểm tra viên và 02 Chuyên viên. Thông qua từng vụ án cụ thể, Kiểm sát viên được phân công thụ lý kiểm sát giải quyết vụ án đề xuất lãnh đạo phân công một Kiểm tra viên hoặc Chuyên viên giúp việc có khả năng và phù hợp với vụ án trong tất cả các giai đoạn từ tiếp nhận nguồn tin về tội phạm, kiểm sát điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Quá trình đào tạo tại chỗ diễn ra thông qua chính công việc mà những KTV, CV được phân công thực hiện bao gồm các kiến thức, kỹ năng, thái độ cần thiết để có thể tiến hành công việc một cách hiệu quả. Trên thực tế, thông thường mỗi KTV, CV trước khi được tuyển dụng vào Ngành kiểm sát làm việc đều có thời gian thử việc là 01 năm, thời gian thử việc có thể được coi là khoảng thời gian để người cán bộ đó tiếp xúc và làm quen với công việc của đơn vị, khi đã quen với công việc và chính thức được tuyển dụng, bổ nhiệm vào vị trí công tác, KTV, CV sẽ phải tự tích luỹ kinh nghiệm trong suốt quá trình làm việc (khoảng 04 năm để có đủ các điều kiện tham gia kỳ thi tuyển chọn Kiểm sát viên sơ cấp). Ban đầu, khi gặp khó khăn vướng mắc, họ có thể được lãnh đạo hoặc người có kinh nghiệm lâu năm trong đơn vị chỉ bảo, nhưng đó chỉ là những kiến thức, kỹ năng cơ bản đối với một cán bộ, công chức mới vào ngành. Tuy nhiên từ năm thứ 2 của các KTV, CV trở đi, khối lượng công việc của các KSV sẽ được san sẻ rất nhiều nếu như những KTV, CV này được đào tạo một cách bài bản, có hệ thống để giúp cho KSV trong công tác giải quyết án. Chính vì vậy, việc nâng cao chất lượng công tác đào tạo tại chỗ tại đơn vị rất được lãnh đạo và các KSV chú trọng thực hiện.

Tất cả mọi người đều hiểu một điều đó là “Không ai dạy CBCC mới vào nghề tốt hơn những người có kinh nghiệm tại chính nơi họ đang công tác”. Bởi hơn ai hết, những lãnh đạo, KSV có thâm niên hiểu được công việc của mình, biết mình phải làm gì, làm như thế nào, công việc ấy có khó khăn, trở ngại gì…Vì vậy, việc “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn thực hiện chuyên môn nghiệp vụ không phải là công việc ban ơn, nghĩa vụ của những KSV có kinh nghiệm mà phải được coi như là quyền được dùng kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm của mình để “hướng dẫn” cho các KTV, CV và cũng đồng thời là trách nhiệm giúp đỡ đồng chí, đồng nghiệp. Mặt khác, việc đào tạo tại chỗ không chỉ được hiểu theo hướng xuôi chiều là người cũ hướng dẫn người mới mà đây phải là hoạt động mang tính thường xuyên, liên tục, qua lại hai chiều giữa các thành viên trong cùng một tập thể. Đó có thể là việc KSV sẽ truyền đạt lại những kinh nghiệm trong xử lý công việc hoặc trong công tác phối hợp để đạt kết quả cao nhưng đổi lại những KSV này cũng có thể học hỏi, tiếp thu từ những KTV, CV tư duy sáng tạo, cách làm hay hoặc những kiến thức, kỹ năng mới được áp dụng và có hiệu quả cao trong công việc mà bản thân các KSV trước đây chưa được tiếp cận như việc ứng dụng trang thiết bị công nghệ thông tin để đơn giản hóa, tối ưu hóa các thủ tục tố tụng…Để có thể thực hiện tốt công tác đào tạo tại chỗ, nêu cao tinh thần trách nhiệm của các KSV thì vai trò của Lãnh đạo đơn vị rất quan trọng trong việc định hướng, quán triệt về tư tưởng cho các KSV để chính những KSV phải hiểu rõ được bản chất của công việc được giao là phục vụ công tác xây dựng ngành, xây dựng đơn vị vững mạnh, đoàn kết và lợi ích của công việc thông qua tiêu chí “mình giúp người, người giúp mình”. Công tác đào tạo tại chỗ phải được đưa vào kế hoạch công tác năm của đơn vị, có sự phân công trách nhiệm cụ thể và được kiểm tra thường kỳ về hiệu quả áp dụng, những mục tiêu đã đạt được, những khó khăn, vướng mắc khi tổ chức thực hiện trong các hoạt động giao ban thường kỳ của đơn vị. Có như vậy mới nâng cao được trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ, KSV đồng thời củng cố thêm tình đoàn kết trong cơ quan, đơn vị, tăng cường hiệu quả giải quyết công việc.

Do đặc thù các khâu công tác của ngành Kiểm sát luôn có sự thay đổi theo sự biến động của xã hội nên vấn đề học tập, trau dồi kỹ năng, kiến thức nghiệp vụ phải được cập nhật thường xuyên, bởi mục tiêu của hệ thống pháp luật phải đi trước hoặc song song cùng với sự vận động của xã hội để điều chỉnh các quan hệ xã hội theo đúng trật tự. Các khâu công tác trong lĩnh vực hình sự của Viện kiểm sát nhân dân thuộc ngành khoa học xã hội nhưng lại mang tính tổng quát của các ngành khoa học khác nên việc hiểu và vận dụng được một lượng kiến thức khổng lồ để áp dụng cho các khâu công tác đạt hiệu quả cao không phải là một điều dễ dàng, nhất là đối với các KTV, CV, do đó ngoài việc tự học hỏi thì các KTV, CV cần phải có sự hướng dẫn, truyền đạt về kinh nghiệm của Lãnh đạo, KSV để từ đó khi thực hiện công tác nghiệp vụ giúp việc cho KSV thì các KTV, CV luôn luôn thể hiện tính chủ động, phẩm chất, năng lực nổi trội của bản thân để hoàn thành nhiệm vụ.

Đối với các CBCC ngành kiểm sát nhân dân nói chung và KSV, KTV, CV Viện kiểm sát nhân dân huyện Quỳnh Nhai nói riêng thì công tác đào tạo tại chỗ phải được coi như là một nhiệm vụ trọng tâm, công việc hàng ngày bên cạnh các nhiệm vụ khác. Việc đào tạo tại chỗ phải diễn ra liên tục, có chiều sâu, đảm bảo hiệu quả, thiết thực, tránh phô trương, hình thức và được thực hiện đối với tất cả CBCC của đơn vị trên tất cả các tiêu chí bao gồm bản lĩnh chính trị, chuyên môn nghiệp vụ, đạo đức, tác phong, lối sống, lương tâm, trách nhiệm nghề nghiệp và đề cao kỷ cương, kỷ luật trong công tác. Có làm tốt được như vậy thì mới đáp ứng được yêu cầu của nhiệm vụ và chứng minh được hiệu quả của hình thức đào tạo này so với các hình thức đào tạo khác trong công cuộc xây dựng đội ngũ CBCC ngành Kiểm sát nhân dân theo đúng tinh thần của chiến lược cải cách tư pháp.

Giải pháp nâng cao chất lượng công tác đào tạo tại chỗ đối với khâu công tác nghiệp vụ của Viện kiểm sát nhân dân huyện Quỳnh Nhai

Để thực hiện tốt công tác đào tạo tại chỗ đối với KTV, CV giúp việc cho KSV tại bộ phận hình sự Viện kiểm sát nhân dân huyện Quỳnh Nhai, trong năm vừa qua tại đơn vị đã thực hiện một số sáng kiến nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho toàn thể cán bộ, KTV, CV.

Đây là cách thức tổ chức đơn giản nhất là trong quá trình thực hiện công tác đào tạo tại chỗ cho các KTV, CV. Theo đó từng KTV, CV sẽ được hướng dẫn bởi một hoặc nhiều KSV trong bộ phận. Việc kèm cặp tại chỗ được thực hiện theo hai cách, đó là:  Kèm cặp bởi Lãnh đạo đơn vị hoặc phụ trách bộ phận;

và Kèm cặp bởi KSV mà KTV, CV được phân công giúp việc.

Khi tiến hành phương pháp đào tạo tại chỗ, Lãnh đạo, KSV được phân công kèm cặp phải xây dựng được kế hoạch về việc kèm cặp đối với KTV hoặc CV. Trong đó kế hoạch phải nêu bật được mục tiêu, thời gian, phương pháp và tính hiệu quả.

Thông qua kế hoạch thì KSV triển khai thực hiện quy trình đào tạo như sau: Giải thích sơ bộ cho KTV, CV về nội dung, phạm vi thực hiện công việc được giao; Thao tác mẫu cách thức thực hiện công việc được giao (Có thể tiến hành bằng cách hướng dẫn các thao tác nghiệp vụ trực tiếp đối với những CV mới, chưa được đào tạo về nghiệp vụ kiểm sát để cho những người này làm quen với công việc của ngành);  Để KTV, CV thực hiện các phần công việc theo mức độ khó tăng dần dựa trên khả năng, sở trường và thời gian được tiếp xúc công việc theo sự hướng dẫn, kèm cặp của KSV như: Viết các Lệnh, quyết định; Giao, chuyển, gửi các lệnh, quyết định và các văn bản tố tụng; Vào các sổ thụ lý; Xây dựng hồ sơ kiểm sát theo từng giai đoạn; Giúp KSV ghi biên bản lấy lời khai, ghi biên bản hỏi cung và ghi các biên bản khác trong tố tụng hình sự; Xây dựng các dự thảo báo cáo đề xuất, dự thảo Cáo trạng, Luận tội… Kiểm tra kết quả thực hiện công việc, hướng dẫn giải thích cho KTV, CV cách thức để thực hiện công việc tốt hơn; Đối với các KTV, CV đã được thực hiện các thao tác nghiệp vụ nhiều lần dưới sự hướng dẫn trực tiếp của KSV đạt hiệu quả cao thì KSV có thể mạnh dạn trong việc giao khoán công việc trong một thời hạn nhất định tùy mức độ khó của công việc và yêu cầu của khâu công tác để mỗi KTV, CV tiến hành thực hiện công việc trên cơ sở những kinh nghiệm, kiến thức đã học hỏi được từ chính những công việc được phân công trước đây. Sau khi hoàn thành công việc, KSV sẽ kiểm tra kết quả thực hiện và có sự nhận xét, đánh giá trực tiếp về những ưu điểm, hạn chế của KTV, CV trong quá trình thực hiện công việc.

Để thực hiện phương pháp có hiệu quả cần chú ý một số vấn đề sau:

Thứ nhất, công việc phân công cho KTV, CV thực hiện phải bám sát các khâu công tác của bộ phận theo kế hoạch công tác của ngành, đơn vị; tuân thủ các quy định của pháp luật.

Thứ hai, việc phân công công việc phải dựa trên năng lực, sở trường và các yếu tố khác để đề xuất KTV, CV phù hợp. Không thực hiện phân công tràn lan hoặc tập trung cho một người hoặc mang tính cào bằng, bình quân.

Thứ ba, phương pháp thực hiện phải đảm bảo bí mật về hồ sơ, thông tin theo quy định của ngành và quy định của pháp luật.

Thứ tư, KSV được phân công kèm cặp phải cáo báo cáo định kỳ với Lãnh đạo đơn vị về kết quả thực hiện của KTV, CV và những mục tiêu đã đạt được.

Thứ năm, đối với các KTV, CV phải luôn thể hiện tính chủ động, ham học hỏi. Đối với những vấn đề khó, chưa hiểu, nhiều quan điểm thì phải mạnh dạn đề xuất hoặc có phản biện đối với KSV để nhận được sự hướng dẫn. Tránh để xảy ra tình trạng không biết cách giải quyết, xử lý nhưng cũng không có ý kiến phản hồi đối với KSV về vấn đề đó. Khi thực hiện phương pháp này cả hai phải phải thường xuyên có sự tương tác qua lại lẫn nhau để đạt được hiệu quả cao nhất.

Thứ sáu, Lãnh đạo, KSV phải có những chia sẻ, động viên, khuyến khích, khen thưởng kịp thời đối với KTV, CV khi họ thực hiện tốt công việc được giao, từ đó tạo động lực phấn đấu cho chính mỗi KTV, CV trong thực hiện các nhiệm vụ được phân công tiếp theo.

 Luân chuyển công việc:

Đây là phương pháp đào tạo tại chỗ giúp cho người được đào tạo có những kiến thức và kinh nghiệm ở những lĩnh vực khác nhau. Những kinh nghiệm và kiến thức thu được trong quá trình đào tạo này sẽ giúp cho họ có khả năng thực hiện tốt những công việc khác nhau trong tương lai khi được phân công, điều động. Luân chuyển công việc còn giúp các KTV, CV hiểu được cách thức phối hợp thực hiện công việc của các bộ phận nghiệp vụ khác, làm gia tăng sự hiểu biết và xây dựng văn hóa tổ chức, không chỉ vậy, luân chuyển công việc còn là cách thức tốt giúp nhằm tránh đơn điệu của công việc. Trong khâu công tác hình sự, ngoài giúp việc cho KSV trong việc thụ lý, giải quyết vụ án hình sự từ giai đoạn tố giác, tin báo đến chuẩn bị xét xử thì các KTV, CV cũng cần phải học hỏi những kiến thức của bộ phận mình trong các hoạt động kiểm sát khác như Công tác kiểm sát tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự; Công tác thống kê, báo cáo; Công tác kiểm sát trực tiếp nguồn tin về tội phạm…Đối với mỗi công tác kiểm sát lại có đặc thù, khối lượng công việc và hệ thống văn bản pháp luật điều chỉnh khác nhau nên mỗi KTV, CV cần được tiếp xúc, thực hiện cũng như trang bị lượng kiến thức tổng quát để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Phương pháp này được thực hiện thông qua hai cách: Luân chuyển liên tục công việc trong bộ phận hình sự đối với từng KTV, CV để từng cá nhân có cơ hội tiếp xúc, làm quen với công việc mới, qua đó trau dồi nâng cao kỹ năng, nghiệp vụ. Với cách này sẽ làm gia tăng sự hưng phấn cho KTV, CV trong việc thực hiện công việc đồng thời tăng thêm sự hiểu biết cho họ về vị trí, vai trò của ngành Kiểm sát đối với từng khâu công tác nghiệp vụ; Luân chuyển KTV, CV sang bộ phận khác như bộ phận Kiểm sát án dân sự, án hành chính để họ có sự làm quen về một khâu công tác mới, đó cũng là sự chuẩn bị tốt nhất về kỹ năng, kiến thức phục vụ cho việc tham gia kỳ thi tuyển chọn KSV và cũng tạo nền móng về tri thức, kỹ năng nghiệp vụ cho chính mỗi KTV, CV sau này có thể được phân công thụ lý, kiểm sát vụ việc dân sự, hành chính mà không tạo ra tâm lý e ngại, hoang mang, trốn tránh.

Thảo luận tập thể, tham gia các lớp đào tạo kỹ năng nghiệp vụ ngắn hạn, các chương trình tìm hiểu kiến thức và các hình thức đào tạo tại chỗ khác.

 Hình thức đào tạo tại chỗ trực quan sinh động nhất, tạo sự hứng thú cho những người tham gia. Thông qua các hình thức đào tạo này các KTV, CV sẽ nâng cao nhận thức về việc tiếp cận, phương pháp giải quyết một vấn đề để đạt hiệu quả cao nhất với có sự tham gia trao đổi, đóng góp ý kiến trực tiếp của nhiều người về cùng một vấn đề từ đó sẽ phát huy được trí tuệ tập thể để giải quyết những mâu thuẫn, khắc phục hạn chế trong tư duy, nhận thức trong quá trình áp dụng pháp luật, tổ chức thực hiện nhiệm vụ thông qua việc: Thảo luận tập thể (thảo luận nhóm): Đây là hình thức nên được áp dụng thường xuyên đối với đơn vị/bộ phận có số lượng người ít (khoảng 4-5 người) để thảo luận, cho ý kiến về một vấn đề khó khăn, vướng mắc hoặc có nhiều quan điểm. Ví dụ như vấn đề định tội danh; áp dụng thủ tục tố tụng; phương pháp làm việc…Hình thức này có thể tiến hành giữa cả bộ phận với nhau hoặc giữa KSV với KTV, CV hoặc giữa các KTV, CV với nhau; Tham gia các lớp đào tạo kỹ năng nghiệp vụ ngắn hạn: Thời gian qua ngành Kiểm sát đang thực hiện việc mở các lớp tập huấn về nâng cao kỹ năng nghiệp vụ cho cán bộ, KSV thông qua hình thức truyền hình trực tuyến đến Viện kiểm sát các cấp hoặc các phiên tòa rút kinh nghiệm toàn quốc. Bên cạnh đó, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Sơn La cũng thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn nâng cao kỹ năng nghiệp vụ cho cán bộ, KSV thông qua hội nghị trực tuyến hai cấp. Đây là nguồn thông tin cực kỳ hữu ích cho các KTV, CV trong việc tự học tập, tự nghiên cứu và tiếp thu những kinh nghiệm quý báu từ những chuyên gia, KSV có kinh nghiệm trong thực tiễn công tác; Tham gia các chương trình tìm hiểu kiến thức pháp luật (các chương trình được sân khấu hóa - gameshow): Các chương trình tìm hiểu kiến thức do các cấp ngành Kiểm sát tổ chức là sân chơi bổ ích cho các KTV, CV trong việc thể hiện năng lực bản thân, sở trường công tác cũng như học hỏi, tiếp thu những kinh nghiệm, kỹ năng nghề nghiệp từ những đồng nghiệp đến từ những đội chơi khác. Thông qua chương trình cũng giúp rèn luyện bản lĩnh của những KTV, CV khi đứng trước đám đông, khả năng làm chủ sân khấu, khả năng nói, hùng biện, khả năng tranh luận sẽ được rèn rũa để những KSV tương lai tự tin khi thực hiện chức năng Thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa hình sự. Các hình thức đào tạo tại chỗ khác: Ngoài những hình thức đào tạo tại chỗ nêu trên, tùy từng điều kiện, hoàn cảnh của mỗi đơn vị, lãnh đạo, KSV sẽ lựa chọn những hình thức đào tạo phù hợp để phát huy những phẩm chất nổi bật, khả năng vượt trội trong từng KTV, CV như: Tự nghiên cứu các thông báo rút kinh nghiệm của ngành Kiểm sát; đưa ra những vấn đề mới phát sinh được dư luận xã hội quan tâm để trao đổi, thảo luận…

 Ưu, nhược điểm của phương pháp đào tạo tại chỗ

 Ưu điểm:

- Đơn giản, dễ tổ chức, có thể đào tạo được nhiều người cùng một lúc.

- Ít tốn kém. Trong quá trình đào tạo tại chỗ đồng thời tạo ra kết quả trong công việc, giúp giảm áp lực cho các KSV trong việc giải quyết công việc. Đơn vị không cần các phương tiện chuyên biệt như phòng ốc, đội ngũ giảng dạy mà chỉ cần tận dụng điều kiện về cơ sở vật chất hiện có của đơn vị nhưng vẫn có thể thực hiện tốt phương pháp này.

- Các vấn đề đào tạo sát với thực tiễn công tác của Ngành.

- KTV, CV có thể phản hồi nhanh chóng về hiệu quả của phương pháp đào tạo này. Từ đó có sự đánh giá, so sánh với các phương pháp đào tạo khác để tìm ra được những phương pháp đào tạo phù hợp nhất đối với năng lực từng người, đặc thù công việc của đơn vị.

- Giúp cho mỗi KTV, CV được đào tạo toàn diện về kỹ năng nghiệp vụ, tránh được tình trạng trì trệ, dễ dàng thích nghi với các công việc khác nhau khi được phân công, điều động.

- Giúp cho mỗi KTV, CV tự kiểm tra, phát hiện các điểm mạnh, điểm yếu của bản thân và có kế hoạch trau dồi, nâng cao kỹ năng nghiệp vụ phù hợp .

- Tăng tích lũy kinh nghiệm và giảm sự nhàm chán đối với công việc.

 Nhược điểm:

- Cách thức thực hiện đào tạo mới có thể gây xáo trộn và bất ổn tâm lý.

- Việc phân công công việc không khoa học, hợp lý có thể làm cho KTV, CV không hiểu đầy đủ về vị trí, vai trò của ngành kiểm sát và công việc được phân công.

- Người hướng dẫn trực tiếp là các KSV thường không có kiến thức sư phạm nên hướng dẫn không bài bản, khoa học nên KTV, CV đôi lúc khó hiểu, khó tiếp thu.

- Nếu hoạt động đào tạo tại chỗ không được áp dụng một cách khoa học, đúng quy trình thì KTV, CV có thể học cả những thói quen không tốt của KSV trong việc thực hiện các khâu công tác nghiệp vụ.

- Một số KSV chưa nhận thức đúng vai trò của phương pháp đào tạo này hoặc do áp lực công việc nên thường không nhiệt tình hướng dẫn đối với KTV, CV.

 Phạm vi thực hiện phương pháp đào tạo tại chỗ.

Phương pháp đào tạo tại chỗ đã và đang được áp dụng rất có hiệu quả trong việc tạo nên một lớp cán bộ trẻ đầy nhiệt huyết, có kiến thức chuyên môn và thực sự bản lĩnh. Tuy nhiên việc triển khai phương pháp này hiện nay trong ngành Kiểm sát nhân dân hai cấp tỉnh Sơn La thiếu đồng bộ nên chưa thể hiện được tính hiệu quả, sức lan tỏa. Để tiếp tục thực hiện công tác đào tạo tại chỗ đối với cán bộ ngành Kiểm sát nhân dân hai cấp thì việc xác định phạm vi công tác đào tạo rất quan trọng. Phạm vi đúng, đủ sẽ là chuẩn mực trong định hướng xây dựng nguồn cán bộ Kiểm sát trong tương lai có năng lực, đủ phẩm chất, đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ và tiến trình cải cách tư pháp. Theo đó, phạm vi công tác đào tạo tại chỗ cần phải được xác định và thực hiện đồng bộ trên tất cả các tiêu chí bao gồm: Bản lĩnh chính trị, chuyên môn nghiệp vụ, đạo đức tác phong, lối sống, kỷ cương, kỷ luật trong công tác. Việc thực hiện công tác đào tạo tại chỗ có thể bám sát theo yêu cầu của kế hoạch xây dựng đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên “Vững về chính chị, giỏi về nghiệp vụ, tinh thông về pháp luật, công tâm và bản lĩnh, kỷ cương và trách nhiệm” của ngành Kiểm sát. Kết quả của quá trình áp dụng phương pháp đào tạo tại chỗ đối với các KTV, CV phải đạt được những mục tiêu sau:

 Về bản lĩnh chính trị

- Có lập trường tư tưởng vững vàng, kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; luôn trung thành và tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, đặt lợi ích của Đảng, của Tổ quốc, của nhân dân lên trên lợi ích cá nhân. Gương mẫu chấp hành nghiêm chỉnh đường lối, Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Không dao động trước những khó khăn, thử thách. Kiên quyết đấu tranh, phê phán những quan điểm sai trái, phủ nhận chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh.

-  Có tinh thần dũng cảm bảo vệ công lý, bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và công dân; bảo vệ quan điểm, chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước; không dao động trước sức ép, tác động tiêu cực.

-  Dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; mạnh dạn đề xuất các hình thức, biện pháp để ban hành các quyết định phù hợp, đúng đắn giải quyết các nhiệm vụ được giao; có sáng kiến đổi mới trong công tác. Có thái độ kiên quyết đấu tranh, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật và tội phạm, các hành vi tham nhũng, tiêu cực. Có ý thức phê bình và tự phê bình, dám nói thẳng, nói thật, khách quan, không nể nang, né tránh với ý thức xây dựng.

Về chuyên môn, nghiệp vụ

- Có khả năng vận dụng tốt kiến thức pháp luật, kỹ năng nghiệp vụ vào hoạt động thực tiễn để tham mưu, giải quyết công việc có chất lượng, hiệu quả đúng quy định của pháp luật. Thực hiện đầy đủ, thành thạo các thao thác, quy trình chuyên môn, nghiệp vụ thuộc lĩnh vực công tác được giao.

- Có năng lực phân tích, đánh giá, tổng hợp tốt về tình hình vi phạm, tội phạm và khả năng tham gia giải quyết các vụ, việc khó khăn, tính chất phức tạp; những vụ, việc có yếu tố nước ngoài bảo đảm các yếu tố chính trị, pháp luật và nghiệp vụ.

-  Không để xảy ra vụ, việc bỏ lọt tội phạm, người phạm tội hoặc xảy ra oan, sai, hoặc vi phạm quy chế nghiệp vụ của Ngành và các quy định của pháp luật về chuyên môn nghiệp vụ. Xây dựng hồ sơ kiểm sát chặt chẽ, đúng nội dung, trình tự quy định tại các Quy chế nghiệp vụ. Thực hiện nghiêm túc các quy định về bảo mật, chế độ báo cáo.

- Hiểu biết, nắm vững và áp dụng đúng các quy định của pháp luật Việt Nam, pháp luật quốc tế, các quy chế nghiệp vụ của Ngành, nhất là các quy định của pháp luật trong lĩnh vực công tác được giao để giải quyết công việc được chính xác, có chất lượng, hiệu quả.

-  Vận dụng linh hoạt, nhạy bén các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước vào thực tiễn hoạt động nghiệp vụ, đồng thời biết gắn nhiệm vụ công tác được giao với yêu cầu phục vụ nhiệm vụ chính trị của Đảng.

- Khi đề xuất giải quyết một vụ việc, nhất là xem xét, đánh giá chứng cứ hoặc đường lối giải quyết một vụ án phải thật sự khách quan, đầy đủ, toàn diện; việc ban hành các quyết định phù hợp chính xác.

 Đạo đức, tác phong, lối sống

- Thực hiện nhiệm vụ, giải quyết công việc một cách khách quan, công bằng, đúng chính sách, pháp luật. Có lương tâm, đạo đức nghề nghiệp; không thiên lệch, định kiến, áp đặt chủ quan; không bị tác động, chi phối bởi các yếu tố bên ngoài.

-  Lắng nghe ý kiến của nhân dân; tôn trọng và thực hiện tốt quy chế dân chủ; trung thực, thẳng thắn, minh bạch trong giải quyết công việc.

 Kỷ cương, kỷ luật trong công tác

-  Có ý thức tổ chức kỷ luật, tuân thủ, chấp hành nghiêm túc các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước; nội quy, quy chế của cơ quan, đơn vị và của Ngành (quy chế công tác, kỷ luật nghiệp vụ, kỷ luật lao động, lề lối làm việc, quy tắc ứng xử, kỷ luật phát ngôn, giữ gìn bí mật nhà nước, sử dụng trang phục, nếp sống văn hóa, văn minh công sở...).

-  Thực hiện đúng với thẩm quyền được giao, không lạm quyền hoặc làm trái công vụ. Mọi hành vi vi phạm pháp luật và tội phạm thuộc thẩm quyền đều phải được đề xuất đưa ra xử lý, giải quyết theo pháp luật, đúng người, đúng tính chất, mức độ và hành vi, hậu quả đã xảy ra.

-  Nêu cao trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ, thực hiện đầy đủ quyền hạn, quy trình chuyên môn, nghiệp vụ trong công tác; hoàn thành nhiệm vụ, công việc được giao có chất lượng, hiệu quả, đúng tiến độ. Có ý thức xây dựng đơn vị đoàn kết, vững mạnh; có tinh thần giúp đỡ, phối hợp với đồng nghiệp thực hiện tốt nhiệm vụ.

- Không lùi bước trước khó khăn, phức tạp trong công việc được giao; mang hết khả năng công sức để phục vụ yêu cầu nhiệm vụ. Không để xảy ra sai sót do lỗi chủ quan. Tôn trọng, lắng nghe ý kiến của quần chúng để giải quyết công việc khách quan, thận trọng, kịp thời.

- Tự giác nhận khuyết điểm về hậu quả, sai sót xảy ra trong giải quyết công việc do lỗi của bản thân. Kịp thời khắc phục những hậu quả, sai sót; không đùn đẩy, đổ lỗi của mình cho người khác.

Việc thực hiện công tác đào tạo tại chỗ đối với KTV, CV tại bộ phận hình sự của đơn vị Viện kiểm sát nhân dân huyện Quỳnh Nhai nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ theo hướng chú trọng thực chất, giỏi một việc, biết nhiều việc, tạo môi trường tiếp cận thực tiễn, rèn luyện, thử thách để đánh giá cán bộ về năng lực, sở trường công tác đảm bảo sử dụng nguồn nhân lực một cách linh hoạt, hiệu quả. Nhờ phát huy hiệu quả công tác tự đào tạo nguồn cán bộ tại chỗ, đến nay Viện kiểm sát nhân dân huyện Quỳnh Nhai đã phần nào khắc phục được những khó khăn do thiếu Kiểm sát viên, kết quả công tác đều hoàn thành tốt các chỉ tiêu nghiệp vụ của ngành, nhiều chỉ tiêu quan trọng đã đạt và  vượt yêu cầu đề ra. Trong thời gian tới, tập thể Lãnh đạo Viện cùng cán bộ, Kiểm sát viên tiếp tục làm tốt công tác tự đào tạo để phục vụ hiệu quả cho công tác quản lý, chỉ đạo điều hành và việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của đơn vị, qua đó hoàn thành tốt nhiệm vụ công tác năm 2021 đã đề ra.

Như vậy có thể nói công tác quản lý cán bộ trong ngành kiểm sát có vai trò hết sức quan trọng. Việc xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm sát phải tiến hành đồng thời với việc đổi mới và kiện toàn tổ chức bộ máy làm công tác cán bộ ở Viện kiểm sát các cấp.

Trong thời gian tới phải nâng cao phẩm chất, trình độ kiến thức và năng lực của đội ngũ cán bộ làm công tác cán bộ, tuyển chọn những người công tâm, trung thực, trong sáng, có uy tín, kinh nghiệm và trình độ chuyên môn làm công tác cán bộ, có chính sách đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về công tác cán bộ cho đội ngũ làm công tác cán bộ để họ thực sự là lực lượng tham mưu tích cực trong công tác xây dựng đội ngũ cán bộ ngành Kiểm sát theo yêu cầu cải cách tư pháp.

Tóm lại, để xây dựng được đội ngũ cán bộ kiểm sát thật sự trong sạch, vững mạnh cần phải có sự đổi mới toàn diện, sâu sắc trên tất cả các khâu công tác: Tuyển dụng, đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển, bổ nhiệm, miễn nhiệm, quản lý, giáo dục, rèn luyện cán bộ,  thực hiện chính sách cán bộ... Đây là công việc khó khăn, phức tạp đòi hỏi sự cố gắng, nỗ lực chung của các các cấp ủy Đảng, các ngành, các cấp. Quán triệt các quan điểm của Đảng về cải cách tư pháp và về công tác cán bộ, sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ban cán sự Đảng, Lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong việc thực hiện các mục tiêu, giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm sát đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, chúng ta tin tưởng rằng, đội ngũ cán bộ kiểm sát của ngành Kiểm sát nhân dân sẽ ngày càng lớn mạnh, thực hiện có hiệu quả chức năng, nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó.

Tác giả: Trương Thị Khánh Linh

VKSND huyện Quỳnh Nhai